Piolla amháin chun iad ar fad a leigheas? Taighdeoirí Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain ag obair ar theicneolaíocht cúraim sláinte phearsantaithe ‘déanta ar ordú’

Cad é dá mbeadh piolla ‘draíochtúil’ 3T-phriontáilte amháin ann a bheadh othair ábalta a ghlacadh agus lena bhféadfaí cógais a chomhcheangail agus a scaoileadh sna cainníochtaí cearta agus faoi na coinníollacha a shocródh a bpróifíl ghéiniteach uathúil féin? Is é sin todhchaí ár gcúraim sláinte agus tá ár dtaighdeoirí gnóthach á fhíorú...

Tá sé ceaptha ag taighdeoirí le fada go bhfuil an t-oideas comhreathach cógas, ar a dtugtar polachógaisíocht chomh maith, ina phríomhchúis le neamhchomhlíonadh teiripe i measc othar.

Do lear mór daoine, bíonn sé mearbhlach agus iomarcach acu cuimhne a choinneáil ar mhanglam cógas – de mhéideanna, dathanna agus comhthéacsanna éagsúla – a ghlacadh, agus bíonn droch-chaighdeán beatha agus rátaí measta comhlíontachta idir 50-70% mar thoradh air sin ar deireadh.

Má dhéantar é a oideasú mar is ceart, a thabhairt sa dháileog cheart agus a bhainistiú mar is ceart, ba threise na buntáistí a bhaineann le polachógaistíochta ná na costais, a mbeadh ionchas méadaithe saoil, i measc rudaí eile, mar thoradh air.

Agus é sin á chur san áireamh, chuir taighdeoirí ó Institiúid Taighde Ábhar Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain a n-eolas fairsing ar mhonaraíocht breiseán agus ar mhúnlú trí instealladh le chéile chun an fhadhb maidir leis an ualach ard piollaí agus droch-chomhlíonadh a ‘dheisiú’.

D’fhorbair an t-iarrthóir dochtúireachta Evert Fuenmayor agus a mhaoirseoir an Dr Ian Major gormchló le haghaidh táibléid inshaincheaptha, ar féidir leo drugaí a chomhcheangal agus a scaoileadh sna cainníochtaí agus coinníollacha cearta thar thréimhse fhadaithe ama.

Is féidir an teicneolaíocht seachadta drugaí, ar féidir é a shlogadh de bhéal nó trí ionphlandú fo-chraicneach, a shaincheapadh do riachtanais shonracha an othair a shocraítear de réir a bpróifíle géinití.

“Ag baint úsáid as cógaseacnamaíocht, is féidir le dochtúirí próifíl ghéiniteach an othair a úsáid chun éifeachtúlacht drugaí agus dáileoga treorach a thuar,” a mhínigh an tUasal Evert, a bhfuil a chúlra san innealtóireacht mheicniúil. “Insíonn sé dúinn go bunúsach an dóigh a bhfreagróidh duine do chógais.”

Thosaigh an bheirt acu trína cheistiú an mbeadh polaiméirí bithchomhoiriúnacha, in-bhithmhillte trí phriontáil 3T ina bhfeithiclí oiriúnacha le haghaidh seachadadh drugaí insaincheaptha. Ag an am, bhí taighdeoirí ag baint úsáid as do rudaí amhail fréamhshamhaltú mear agus páirteanna a dhéanamh, agus ní do sheachadadh drugaí.

“Nuair a thosaíomar an taighde seo, is smaoineamh an-núíosach é an smaoineamh go dtiocfaí priontáil 3T a úsáid le polaiméir chun drugaí a sheachadadh chuig an gcorp – ní raibh duine ar bith á dhéanamh,” arsa an Veiniséalach, 29 bliain d’aois. “An rud ar éirigh linn a chruthú ná teicneolaíocht cúraim sláinte an-phearsantaithe, inoiriúnaithe. ”

Ghlac sé trí bliana do Evert an teicneolaíocht priontála 3T do tháibléid a thabhairt chun foirfeachta a bhraitheann ar pholaiméirí sonracha agus ar pharaiméadair phriontála chun comhábhair ghníomhacha a sheachadadh agus bhí sé ina bhonn eolais dá chéad dhá fhoilseachán PhD.

Thosaigh sé ag úsáid caiféin mar chomhábhar gníomhach agus thuig sé go luath go bhféadfadh sé próifíl scaoilte an táibléid a athrú – go bunúsach an dóigh agus cá huair a seachadadh é – trí athruithe beaga breisíocha a dhéanamh ar na socruithe ar a phrintéir 3T.

“Rinneamar é a chumasc agus leámar an t-ábhar, rinneamar filiméad leis agus chuireamar isteach sa phrintéir é. Ag brath ar na socruithe a roghnaíomar, is féidir linn próifílí drugaí an-éagsúla ar fad a fháil,” a mhínigh sé. “Le dhá chlic díreach, d’fhéadfainn é a dhéanamh ionas go mairfeadh an táibléad trí lá sa chorp nó sé lá – bhrath sé go díreach ar riachtanais an othair.”

Sa chéad chéim eile den taighde, a bhí dírithe ar tháibléad déchiseal a fhorbairt chun drugaí iomadúla a sheachadadh, bhain siad triail as drugaí ábhartha níos cliniciúla, amhail Lovastatin agus Htáibléadidreaclóraitiaisíd.

“Thosaigh ré úr nuair a ceapadh an teicneolaíocht úr seo de chúram sláinte nua-aimseartha, an-speisialaithe a bhfuil an cumas leis cuidiú le daoine saol níos faide agus níos sláintiúla a bheith acu.”

Le chéile, déantar na cógais sin a oideasú le haghaidh siondróm meitibileach, arb é sin malgamú galar a d’fhéadfadh tarlú thar shaolré duine agus comhcheanglaíonn siad galair chardashoithíocha, ardbhrú fola, colaistéaról agus coinneáil uisce.

“B’fhéidir nach dtuiginn daoine é fiú, ach is é siondróm meitibileach an chúis is mó le básanna inchoiscthe in Éirinn. Tá cúis ann le go n-iarrtar ar dhaoine gearradh síos ar bhianna próiseáilte agus ar shaill sháithithe,” arsa Evert.

“Le taobh an ard-ualaigh piollaí a bhaineann le polachógaisíocht, d’fhéadfadh sé go dtagann neamhchomhlíonadh mar gheall ar dhaoine a cheapaim ‘Ó, táim go breá inniu, ní chaithfidh mé m’oideas a chríochnú. Ach is é an fhírinne go dtarlaíonn strócanna, galar croí agus cliseadh croí. Ní mhothaíonn tú iad ag teacht; ní sé amhail is go bhfuil slaghdán cinn nó siomptóim ort.

“Agus ré úr tosaithe leis an teicneolaíocht úr priontála 3T seo de chúram sláinte nua-aimseartha, an-speisialaithe, is féidir leis cuidiú le daoine saol níos faide agus níos sláintiúla a bheith acu. D’fhéadfadh teicneolaíocht insaincheaptha drugaí a thabhairt go dtí an mhórshráid agus d’fhéadfadh cógaiseoirí táibléid próifílí éagsúla drugaí a phriontáil i 3T in-situ ar fud na tíre.

“Beidh cógaiseoirí ábalta an próifíl druga a dhéanamh suas bunaithe ar riachtanais uathúla an othair ar an toirt. Má bhíonn na polaiméirí lódáilte le drugaí i stoc agus má bhíonn printéir beag 3T ann, beidh siad ábalta do tháibléid a phriontáil sa chógaslann féin,” a dúirt sé.

“Táimid fós ag foghlaim faoin dóigh a bhfreagraíonn daoine éagsúla do dhrugaí agus dáileoga agus cuir chuige teiripe éagsúla, mar sin, cé nár bhfuilimid ansin go fóill i gcomhthéacs é sin a chur i bhfeidhm, is é seo atá i ndán do dháileadh drugaí agus is é an rud a bhfuilimid ag súil leis.

Agus í ina príomhtheicneolaíocht chumasúcháin don teorainn úr cógas pearsantaithe seo, le priontáil 3T is féidir táibléid a tháirgeadh go héasca agus go saor a bheidh saincheaptha d’othair aonair nó d’fhoghrúpaí an daonra.

Cé go bhfuil an teicneolaíocht úr seo an-spreagúil ar fad, níl sí gan a cuid teorainneacha: “Glacann sé thart ar ceithre huaire do Evert baisce 30 táibléad a phriontáil ar phrintéir deasca,” a léirigh an Dr Major: “Agus trí na seanmhodhanna táirgthe is féidir na mílte táibléad a tháirgeadh i gceann uair an chloig ar mheaisín táirge táibléad,”

Chun dul i ngleic leis an bhfadhb sin, ghlac na taighdeoirí cur chuige oll-saincheaptha lena gcomhcheanglaítear próiseas ardtoirte, múnlú trí instealladh, agus priontáil 3T chun táibléid a tháirgeadh ar ráta táirge i bhfad níos airde. 

Cé go bhfuil sé fós ag céim luath, tá gealladh suntasach léirithe leis an obair seo maidir le bheith ábalta táibléid insaincheaptha a tháirgeadh a éascóidh cúram sláinte pearsantaithe réabhlóideach ‘déanta ar ordú’.

Bronnadh an gradam ‘An Páipéar is Fearr ar an Iomlán’ ar Evert le déanaí, ar faighteoir de Shíolchistiú Uachtarán Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain é, as a thaighde ceannródaíoch PhD.

Agus í ina lárionad cumhachta atá sainithe le tiomantas do shármhaitheas acadúil, do dhéine agus don oideachas feidhmithe, bhí Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain an-rathúil sa réimse acadúil i mbliana, go háirithe as a bheith ainmnithe mar an taighde ‘is fearr’ ar fud earnáil an ardoideachais teicneolaíochta. Agus a gaisce cáile á neartú tuilleadh aici, bronnadh ‘An Chompháirtíocht Acadúil is Fearr’ uirthi le déanaí ag na Gradaim ghradamacha náisiúnta Oideachais dá páirt i SURE a fhorbairt, an chéad líonra acadúil in Éirinn a bhaineann go sonrach le taighde STEM a chur chun cinn in earnáil an ardoideachais teicneolaíochta. Leis an onóir sin baintear leas as rath na hinstitiúide maidir le gradam ‘Institiúid Teicneolaíochta na Bliana’ 2018 in The Sunday Times Good University Guide a bhuachan.

Download Hi-Res Image for Piolla amháin chun iad ar fad a leigheas? Taighdeoirí Institiúid Teicneolaíochta Bhaile Átha Luain ag obair ar theicneolaíocht cúraim sláinte phearsantaithe ‘déanta ar ordú’

Share This News Story